Velden zijn niet correct ingevuld
Leaves

Persoonlijk leiderschap, een noodzaak?

Persoonlijk leiderschap, een noodzaak?

Persoonlijke leiderschap, een noodzaak?

Uit diverse onderzoek blijkt dat emotionele intelligentie en sociale vaardigheden twee keer zo belangrijk zijn voor succes als rationele intelligentie en vakbekwaamheid. Daarom is het jammer dat het onderwijs zo weinig tijd en aandacht besteedt aan emotionele en sociale vaardigheden, met als gevolg dat veel mensen zich op dit gebied nog onvoldoende hebben ontwikkeld.

Dit komt tot uiting in niet in staat zijn contact te maken en echt te luisteren, of zo met jezelf bezig zijn dat je geen oog hebt voor wat er in je omgeving gebeurt, in onvermogen om je eigen emoties en die van anderen op een goede manier te hanteren, in onvoldoende zeggingskracht om je argumenten overtuigend te brengen en/of weinig zelfvertrouwen waardoor je snel ‘onderuit gaat’. Wie dit bij zichzelf herkent, heeft vaak gebrek aan persoonlijk leiderschap. Het gevolg is dat je nog wel eens al bluffend door het leven gaat.

Bijvoorbeeld

  • In een gesprek met mijn accountant stel ik wat vragen over een specifiek onderwerp. Doordat hij niet echt contact maakt en niet echt naar me luistert, is hij niet in staat met zijn vragen tot de kern van mijn onderwerp te komen. Hij antwoordt te snel maar nauwelijks relevant, waarop ik besluit voor een goed advies naar een andere adviseur te gaan.
  • De mondhygieniste vertelt van alles en over iedereen, maar stelt mij geen enkele vraag en is bovendien dwingend in haar advies. Het is alsof ze geen enkele belangstelling voor mij heeft.
  • De filiaalhouder van mijn bank roddelt in mijn aanwezigheid over een andere client. De verborgen boodschap: straks roddelt hij zo over mij. Ik ben maar overgestapt naar een andere bank.
  • Een manager heeft al jong geleerd ‘de kool en de geit te sparen’. Het lukt hem niet zijn medewerkers op een zinvolle manier te corrigeren of feedback te geven. Omdat hij niet echt de leiding neemt, onstaan in het team allerlei warrige toestanden.
  • Een ICT specialist beargument zijn advies niet krachtig genoeg, met als gevolg dat zijn manager dat advies niet opvolgt en een andere beslissing neemt. Toch had deze specialist gelijk. Kosten € 100.000 voor het bedrijf en de ICT ‘er ontslagen.

Een hoog IQ alleen is geen garantie voor succes. Integendeel, soms is het zelfs een handicap, zoals bij hoogbegaafde kinderen die zich vaak maar moeizaam kunnen handhaven tussen leeftijdgenoten.

Het IQ is ten minste voor een deel erfelijk bepaald, ontwikkelt zich tot het piekt en neemt in de loop van het leven geleidelijk iets af. Emotionele en sociale vaardigheden - m.a.w. persoonlijke ontwikkeling - kunnen wel een leven lang door blijven groeien. Het ontwikkelen van deze vaardigheden begint al heel jong en kan tot op hoge leeftijd doorgaan. De basis ervan ligt in de relatie met de ouders en andere familieleden, de buurt, de school, vrienden en partners. Het vermogen om van anderen te leren, blijkt ergens op de weg naar volwassenheid nog wel eens verloren te gaan. Niet op het gebied van kennis, maar op dat van emotionele en sociale vaardigheden. 

Persoonlijke ontwikkeling, maar hoe?

Er bestaan diverse theorien en modellen over persoonlijke ontwikkeling. Wij hebben gekozen voor Compentatieve ontwikkelingslijnen omdat dit aansluit bij de opleidingen die door de Academie voor Psychologica worden gegeven.  Het model toont de interactie tussen ‘Ik en de Ander’ en tussen ‘Gevoel en Verstand’. De vijf belangrijkste ontwikkelingspunten  beschrijven we hierna.  

Zelfreflectie

Het belangrijkste ontwikkelingspunt is het zelfreflecterend vermogen dat leidt tot een attitude van voortdurend leren: je mag fouten maken want juist daarvan leer je, het leven als een speeltuin om in te experimenteren.  Hiervoor is lef nodig en het oprecht willen leren van fouten.

Zelfreflectie kan iedereen zelfstandig, op eigen initiatief en alleen toepassen. Het levert veel kennis over het eigen functioneren op en een bewust bezig zijn met de eigen ontwikkeling. Voor zelfreflectie is allereerst zelfdiscipline nodig, maar tegelijkertijd bevordert het de zelfdiscipline.

Tips voor zinvol reflecteren

  • Elke situatie en elk probleem is geschikt om op te reflecteren.
  • Een logboek is een handig hulpmiddel.
  • Reflecteer regelmatig, 'rooster' tenminste eens per week en liefst op een vaste tijd een reflectiemoment in.
  • Kies een concrete situatie en kijk terug op dat specifieke moment en op uw manier van handelen.
  • Kijk vanuit uw eigen positie naar de situatie.
  • Kijk vanuit de positie van een andere betrokkene. Voel wat het voor de ander betekent om met u te praten en wat de ander had willen bereiken.
  • Kijk met een helikopterblik naar de situatie, wat gebeurde er tussen u en de ander? Zou u anders kunnen reageren?
  • Oordelen niet over uzelf, maar verwonder u in plaats daarvan over hoe u de dingen doet.
  • Reflecteer niet alleen op problemen, maar ook op successen.
  • Gebruik de feedback van anderen om vanuit hun gezichtspunt te reflecteren.

Ontwikkelingslijn Gevoel – Verstand

Hoewel verstand vaak hoger wordt gewaardeerd dan gevoel, is emotionele intelligentie veel sterker bepalend voor succes. Gevoel is richtinggevend in elke beslissing, zowel in zakelijke als in prive-omstandigheden. Verstand daarentegen levert het analytisch concept om iets te bewerkstelligen. Het ontwikkelen en het leren luisteren naar uw gevoel zijn uitermate belangrijke vaardigheden. We zijn niet onze gedachten en onze emoties, maar we construeren ze zelf.  We kunnen zelf bepalen wat we met die gedachten en emoties doen.

Ontwikkelingslijn Ik – Ander

Deze lijn wordt sociale intelligentie genoemd. Van essentieel belang hierbij is diepgaande zelfkennis, ofwel bewust zijn van eigen identeit, authenticiteit en waarden. Die zelfkennis is een absolute voorwaarde voor echt contact maken, eigen grenzen onderkennen en op een psychologisch onafhankelijke manier reageren.

Emotiemanagement

De relatie tussen Zelf en Gevoel wordt emotiemanagement genoemd. Dit is de competentie om de eigen emoties te herkennen als een feedbackmechanisme en een ondersteunende interne toestand op te roepen.

Empathisch vermogen

De relatie tussen Gevoel en De ander wordt het empathisch vermogen genoemd. Dit is de competentie om de emoties/gevoelens van de ander te onderkennen en te onderscheiden van eigen emoties/gevoelens, en om sensitief met de gevoelens van die ander om te gaan.

Zelfmotivatie

De relatie tussen Jezelf en Verstand is de competentie van zelfmotivatie, ofwel het vermogen om eigen motieven te onderkennen en te ontwikkelen in de richting van een eigen visie, en van het consistent doelen stellen in verbinding met de omgeving.

Communicatieve sturing

De relatie tussen Verstand en De ander beschrijft de communicatieve sturing, het vermogen om mensen te beïnvloeden door ze te verbinden, te inspireren en om op een ecologische manier feedback te geven.